NEN 3140:2026 — wat weten we wél zeker over het normontwerp?

Wat NEN zelf over het ontwerp zegt

Dit is de kern die met NEN als bron vaststaat:

• Het ontwerp NEN 3140:2026 Ontw. is op 1 april 2026 uitgegeven en vervangt bij vaststelling NEN 3140:2011+A3:2019.
• De publieke commentaarronde liep tot en met 7 juli 2026 (voor het parallelle ontwerp van NEN 3840, hoogspanning, tot en met 25 juli 2026).
• De herziening implementeert de herziene Europese norm EN 50110-1, is op onderdelen scherper uitgewerkt dan die Europese norm en bevat verschillende toevoegingen ten opzichte van de vorige editie.
• De structuur van de norm is aangepast en NEN 3140 en NEN 3840 zijn opnieuw op elkaar afgestemd.

Meer detail dan dit geeft NEN in zijn openbare aankondigingen niet. Alles wat specifieker is — welke paragraaf verandert, welke eis erbij komt of vervalt — komt uit de normtekst zelf (achter een betaalmuur) of uit duiding door derden.

De valkuil: 2019-nieuws verkleed als 2026-nieuws

Wie zoekt op "nieuwe NEN 3140" vindt overzichten die onder meer een scherpere beschrijving van de installatie- en werkverantwoordelijke noemen, of de expliciete behandeling van vlambooggevaar met risico-inventarisatie en PBM's. Die punten zijn geen 2026-nieuws: ze zitten al in het geldende wijzigingsblad A3:2019, en de vakartikelen die ze beschrijven dateren van begin 2019. Zoekmachines gooien beide golven op één hoop.

De praktische les: controleer bij elk "wat verandert er"-overzicht de publicatiedatum. Een stuk zonder datum dat de nieuwe norm samenvat, kan net zo goed het wijzigingsblad van zes jaar geleden navertellen. Dat geldt ook voor duiding die wél over het 2026-ontwerp gaat maar niet door NEN is bevestigd — zoals het scherpere onderscheid tussen meten, beproeven en inspecteren dat opleiders aan het ontwerp toeschrijven. Aannemelijk, maar tot de definitieve tekst er is blijft het duiding, geen feit. Wat dat onderscheid nú al inhoudt, leggen we uit in Wat is NEN 3140?.

Verandert de inspectiefrequentie?

Onder de geldende norm schrijft NEN 3140 geen vaste termijn voor: het interval volgt uit een risicobeoordeling waarin omgeving, gebruiksintensiteit, deskundigheid van gebruikers en eerdere inspectieresultaten meewegen. Er is geen NEN-publicatie die aankondigt dat het ontwerp dat uitgangspunt verlaat. Beweringen over nieuwe of vervallende termijnen in de 2026-versie verdienen dus dezelfde datumcheck als hierboven.

Wat kun je nu al doen?

• Blijf op de geldende norm werken. Tot de definitieve publicatie is NEN 3140:2011+A3:2019 het toetsingskader — een ontwerp is geen norm.
• Leg je werkwijze herleidbaar vast. Een rapportage waarin elke meting en beproeving een normverwijzing draagt, is straks ook eenvoudig tegen de nieuwe tekst te leggen.
• Reken op een overgangsmoment, niet op een verrassing. De definitieve publicatie wordt door NEN aangekondigd; wie zijn sjablonen centraal beheert, hoeft dan niet elk toestel afzonderlijk bij te werken.

De praktische vraag: hoe snel beweegt je gereedschap mee?

Een normherziening legt een vraag bloot die zelden hardop wordt gesteld: als de norm verandert, hoe snel verandert je rapportagesoftware mee? Bij software die per toestel uit een app store komt, zit er tijd tussen "het sjabloon is bijgewerkt" en "die update staat op élk device van élke inspecteur". In de tussentijd rapporteert de ene collega volgens een andere versie dan de andere.

NovaDirect is een PWA: je werkt in de browser en de nieuwste sjabloonversie staat er direct op — geen store-goedkeuring, geen versieverschillen tussen collega's. En omdat NEN 1010/3140 en Scope 8, 10 én 12 in één werkplek zitten, hoeft een norm-update niet in vier losse tools te landen.

Veelgestelde vragen